Türkiye’de ve dünyada yeni olan ve sanayiye uygulanabilir buluşların sahiplerine belirli bir süre bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınması faydalı modeli; bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütün ise endüstriyel tasarımı ifade etmektedir. Bir faydalı model tescili veya endüstriyel tasarım tescili yaptırabilmek için bulunması gerekli şartlar hemen hemen ortaktır.
Sonuçta; yeni olan, piyasadaki benzerlerinden farklı olan ve sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model tescili alınarak korunabileceği gibi endüstriyel tasarım tescili alınarak da korunabilir. Bu konu ile ilgili olarak; patent kanunu 169. maddede “bir faydalı model konusu aynı zamanda endüstriyel tasarım olarak da tescil edilebilir” denmektedir. Şayet tescili düşünülen ürün fonksiyonel-işlevsel özellikleri açısından değerlendiriliyor ve yenilikle birlikte sanayiye uygulanabilirlik şartını birlikte taşıyorsa sözkonusu ürün için faydalı model müracaatı yapılarak tescil alınabilir. Aynı ürün; görsel, resimsel yada çizimsel özellikleri açısından değerlendiriliyor ve yine yenilikle birlikte piyasadaki (varsa) benzerlerinden farklı özellikler taşıyorsa sözkonusu ürün için aynı zamanda endüstriyel tasarım müracaatı yapılarak tescil alınabilir. Her iki durumda da tescile konu olan ürün koruma altına alınacaktır.
Bu konuyla ilgili şu örnekler verilebilir; plastikten mamul bir bond çanta düşünelim. Bu çantanın içerisine bir takım evraklar konulabilsin. Bu çanta açıldığında ise dikdörtgen şeklinde ayaklı bir masa haline gelebilsin ya da piyasadaki benzerlerinden farklı olarak tasarlanmış bir saç fırçası düşünelim. Fırçanın sap kısmında su konulabilecek bir hazne bulunsun ve sap ile fırça kısmının birleşim yerinde de küçük-küçük gözenekler yer alsın. Saç taranmaya başladığında sap ve fırça kısmını birleştiren yerdeki gözeneklerden saça ıslaklık vererek rahatça taranmasını sağlayacak şekilde su geldiğini düşünelim. Görüleceği üzere; ilk örneğimizde, ürünün açılıp masa olabilme, diğer örneğimizde ise; fırçaya, sap kısmından su gelme özelliklerinden dolayı her iki ürün de faydalı modele konu olabileceği gibi (işlevsel-fonksiyonel özellikler açısından), şekil ve biçimsel özellikleriyle endüstriyel tasarıma da konu olabilir. (görsel-resimsel özellikler açısından)
Sonuç olarak; sözkonusu ürünün ne şekilde koruma altına alınacağı konusu tamamen ürün sahibine ait olacaktır. Faydalı model istendiği takdirde, 10 yıl sure ile bir defaya mahsus olmak üzere korumadan yararlanacak; endüstriyel tasarım istendiği takdirde ise, 5 yılda bir yenilenmek koşuluyla 25 yıl süresince gerekli korumadan yararlanacaktır. Tam bir koruma istendiği takdirde ise, her iki tescilin alınmasındaki fayda sonsuz olacaktır.
